فهرست مطالب۹ بخش
  1. Pump.fun دقیقاً چه کاری می‌کند؟
  2. منحنی پیوندی به زبان ساده
  3. یک مثال با همین فرمول
  4. فارغ‌التحصیلی: وقتی توکن به PumpSwap می‌رود
  5. Pump.fun از کجا پول درمی‌آورد؟
  6. توکن PUMP چیست؟
  7. چند درصد توکن‌های Pump.fun زنده می‌مانند؟
  8. خطرهای خرید میم‌کوین در Pump.fun
  9. پیش از خرید از خودتان بپرسید
  10. برای معامله در Pump.fun چه لازم دارید؟

پامپ فان (Pump.fun) سایتی روی شبکه سولانا است که هر کسی با آن در چند ثانیه، بی‌برنامه‌نویسی و بدون سرمایهٔ اولیه، یک میم‌کوین می‌سازد. توکن تازه از همان لحظهٔ اول خرید و فروش می‌شود و قیمتش را یک فرمول ثابت درمی‌آورد، نه دفتر سفارش صرافی. اگر خریدها به حد مشخصی برسد، توکن «فارغ‌التحصیل» می‌شود و به یک صرافی غیرمتمرکز می‌رود. خود Pump.fun هم توکنی دارد به اسم PUMP.

همین سادگی Pump.fun را به یکی از پرکارترین کارخانه‌های میم‌کوین دنیا رسانده و هم‌زمان پرش کرده از توکن‌هایی که چند ساعت بعد هیچ خریداری ندارند. اگر می‌خواهید سراغش بروید، اول ببینید پول خریدار روی این منحنی کجا می‌رود.

Pump.fun دقیقاً چه کاری می‌کند؟

کسی که در یک صرافی غیرمتمرکز معمولی توکن تازه عرضه می‌کند، اول باید استخر نقدینگی بسازد؛ یعنی مقداری توکن و مقداری پول کنار هم بگذارد تا بقیه بتوانند معامله کنند. این کار هم خرج دارد و هم کمی دانش فنی می‌خواهد. Pump.fun این مرحله را برداشته است. سازنده فقط اسم، نماد و تصویر توکن را وارد می‌کند و توکن با عرضهٔ ثابت یک میلیارد واحد ساخته می‌شود.

از این یک میلیارد، ۷۹۳٫۱ میلیون واحد روی قراردادی هوشمند به اسم «منحنی پیوندی» (Bonding Curve) می‌رود و هر کسی می‌تواند از آن بخرد یا به آن بفروشد. ۲۰۶٫۹ میلیون واحد باقی کنار می‌ماند تا بعداً به استخر صرافی برسد. این عددها از مستندات رسمی Pump.fun در گیت‌هاب است و برای همهٔ توکن‌ها یکی است.

روی منحنی، طرف معاملهٔ شما آدم دیگری نیست؛ خود قرارداد است. برای همین منتظر خریدار یا فروشنده نمی‌مانید. ولی همین قرارداد به هر کس زودتر خریده، قیمت بهتری داده است.

منحنی پیوندی به زبان ساده

روی منحنی پیوندی قیمت با هر خرید بالا می‌رود و با هر فروش پایین می‌آید، طبق فرمولی که از قبل معلوم است. Pump.fun همان فرمول آشنای صرافی‌های غیرمتمرکز را به کار می‌برد: حاصل‌ضرب موجودی سولانا و موجودی توکن در قرارداد همیشه ثابت می‌ماند. هر چه سولانای بیشتری وارد شود، توکن کمتری می‌ماند و هر واحدش گران‌تر می‌شود.

ولی قرارداد لحظهٔ ساخت هیچ سولانایی ندارد و با موجودی صفر این فرمول کار نمی‌کند. Pump.fun برای حلش «ذخیرهٔ مجازی» گذاشته است: قرارداد طوری حساب می‌کند که انگار از اول ۳۰ سولانا و یک میلیارد و ۷۳ میلیون توکن در خودش دارد. این ۳۰ سولانا واقعی نیست و کسی آن را نگذاشته؛ فقط نقطهٔ شروع قیمت را معلوم می‌کند. نمودار زیر نشان می‌دهد قیمت هر توکن با ورود سولانا چطور بالا می‌رود و دو خریدار فرضی کجای منحنی ایستاده‌اند:

نمودار منحنی قیمت توکن در Pump.fun بر اساس پارامترهای رسمی، رسم‌شده ۱۵ آبان ۱۴۰۵

منحنی رو به بالا خم می‌شود. سولانای دهم قیمت را کمی بالا می‌برد و سولانای هشتادم خیلی بیشتر. وقتی حدود ۸۵ سولانا وارد منحنی شده باشد، هر ۷۹۳٫۱ میلیون توکن فروخته شده و قیمت هر توکن حدود ۱۴٫۷ برابر لحظهٔ ساخت است. ارزش کل توکن (قیمت ضربدر یک میلیارد) هم در این لحظه از حدود ۲۸ سولانا به حدود ۴۱۱ سولانا رسیده است.

یک مثال با همین فرمول

حالا با عددهای خود منحنی، پول دو نفر را دنبال کنیم. آدم‌ها و ترتیب خریدها فرضی‌اند، ولی محاسبه همان فرمول Pump.fun است و کارمزدها را کنار گذاشته‌ایم:

  1. خریدار الف اولین نفر است و ۱ سولانا می‌دهد. منحنی به او حدود ۳۴٫۶ میلیون توکن می‌دهد؛ تقریباً ۳٫۵ درصد کل عرضه.
  2. بعد از او بقیه می‌خرند تا ۶۰ سولانا در منحنی جمع شود. حالا قیمت هر توکن ۹ برابر لحظهٔ شروع است.
  3. خریدار ب در همین لحظه می‌آید و او هم ۱ سولانا می‌دهد، ولی فقط حدود ۳٫۹ میلیون توکن می‌گیرد. الف با همان پول تقریباً ۸٫۸ برابر او توکن دارد.
  4. الف همهٔ توکن‌هایش را می‌فروشد و حدود ۸٫۱۱ سولانا تحویل می‌گیرد. فروش او قیمت را پایین می‌کشد و سولانای منحنی از ۶۱ به حدود ۵۲٫۹ می‌رسد.
  5. ب می‌ترسد و او هم می‌فروشد. برای همان ۱ سولانا حالا فقط حدود ۰٫۸۳ سولانا پس می‌گیرد؛ حدود ۱۷ درصد ضرر، آن هم بدون حساب کارمزد.

حساب جور است: از ۶۱ سولانایی که وارد منحنی شده بود، حدود ۸٫۱۱ به الف و ۰٫۸۳ به ب برگشت و حدود ۵۲٫۰۶ برای کسانی ماند که هنوز توکن دارند.

سود الف از جیب کسانی آمده که بعد از او خریده‌اند، چون در منحنی پیوندی پول از جای دیگری وارد نمی‌شود. حالا فرض کنید الف خریدار عادی نباشد و خود سازندهٔ توکن یا رباتی باشد که در همان ثانیه‌های اول خریده. کسی که دیرتر رسیده، معمولاً سود او را داده است.

فارغ‌التحصیلی: وقتی توکن به PumpSwap می‌رود

وقتی آخرین توکن منحنی فروخته شود، قرارداد منحنی را «تکمیل‌شده» علامت می‌زند و خرید و فروش روی آن تمام می‌شود. به این مرحله فارغ‌التحصیلی (Graduation) می‌گویند. بعد سولانای جمع‌شده و آن ۲۰۶٫۹ میلیون توکنی که کنار مانده بود به یک استخر نقدینگی در PumpSwap، صرافی غیرمتمرکز خود Pump.fun، منتقل می‌شود.

طبق مستندات Pump.fun، توکن‌هایی که سهم این استخر را نشان می‌دهند (LP Token) سوزانده می‌شوند. پس سازنده نمی‌تواند بعداً نقدینگی استخر را بیرون بکشد و فرار کند. این یکی از راه‌های رایج کلاهبرداری را می‌بندد، ولی فقط همان یکی را. سازنده یا خریداران اولیه هنوز می‌توانند توکن‌هایشان را یکجا در همان استخر بفروشند و قیمت را به زمین بزنند. اوایل کار، توکن‌ها به صرافی Raydium می‌رفتند و حالا مقصد پیش‌فرض PumpSwap است.

فارغ‌التحصیل شدن نشانهٔ موفقیت نیست. فقط می‌گوید حدود ۸۵ سولانا خرید روی منحنی انجام شده، که شاید بخش زیادی‌اش کار ربات‌ها و مال همان چند دقیقهٔ اول بوده باشد.

Pump.fun از کجا پول درمی‌آورد؟

Pump.fun از هر خرید و فروش روی منحنی و روی PumpSwap کارمزد می‌گیرد و بخشی از کارمزد هر توکن هم به کیف پول سازنده‌اش می‌رسد. پس درآمد سایت به تعداد معامله‌ها بسته است، نه به زنده ماندن توکن‌ها. توکنی که چند هزار دلار معامله می‌خورد و بعد فراموش می‌شود، برای سایت درآمد داشته است. مبلغ کارمزد چند بار عوض شده؛ پیش از معامله آن را روی خود سایت ببینید.

توکن PUMP چیست؟

PUMP توکن خود Pump.fun روی شبکه سولانا است و آدرس قراردادش `pumpCmXqMfrsAkQ5r49WcJnRayYRqmXz6ae8H7H9Dfn` است. این آدرس را در صفحهٔ PUMP در کوین‌گکو هم می‌بینید. هر کسی در خود Pump.fun می‌تواند توکنی به اسم PUMP بسازد، پس اسم و نماد به‌تنهایی چیزی را ثابت نمی‌کند.

PUMP در عرضهٔ اولیه‌ای (ICO) که ۲۱ تیر ۱۴۰۴ شروع شد، به قیمت ۰٫۰۰۴ دلار فروخته شد. عرضهٔ کل یک تریلیون توکن بود و به گزارش کوین‌مارکت‌کپ ۳۳ درصدش به فروش اولیه، ۲۴ درصد به برنامه‌های جامعهٔ کاربران و ۲۰ درصد به تیم رسید. شهروندان آمریکا و بریتانیا اجازهٔ شرکت در آن فروش را نداشتند.

برای ساختن یا خریدن میم‌کوین در Pump.fun به PUMP نیازی ندارید. چیزی که این توکن را به سایت وصل می‌کند بازخرید است: Pump.fun بخشی از درآمدش را خرج خرید PUMP از بازار و سوزاندنش کرده است. طبق دادهٔ کوین‌گکو در ۱۵ آبان ۱۴۰۵، عرضهٔ کل از یک تریلیون به حدود ۸۲۴ میلیارد رسیده و حدود ۴۵۹ میلیارد توکن در گردش است. یعنی بخش بزرگی از عرضه، از جمله سهم تیم و سرمایه‌گذاران، هنوز در گردش نیست و کم‌کم آزاد می‌شود.

قیمتش هم آرام نبوده. طبق همان دادهٔ کوین‌گکو، PUMP در ۲۳ شهریور ۱۴۰۴ به حدود ۰٫۰۰۸۸ دلار رسید، ۴ تیر ۱۴۰۵ تا حدود ۰٫۰۰۱۲ دلار پایین آمد و ۱۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۰٫۰۰۳۹ دلار بود. کسی که در عرضهٔ اولیه خریده، در این یک سال و چند ماه هم دو برابر شدن پولش را دیده و هم روزی را که بیش از دو سومش رفته بود. درآمد Pump.fun به حال‌وهوای بازار میم‌کوین گره خورده و وقتی آن بازار آرام شود، پول بازخرید هم کم می‌شود.

اگر قصد خرید PUMP را دارید، آن را از سواپ‌ولت بخرید. این کار با خرید میم‌کوین‌های روی منحنی فرق دارد: توکن خود پلتفرم را می‌خرید و لازم نیست کیف پول سولانایی وصل کنید یا با قرارداد منحنی سروکار داشته باشید. ریسکش ولی مثل هر آلت‌کوین پرنوسان دیگری بالاست.

چند درصد توکن‌های Pump.fun زنده می‌مانند؟

خیلی کم. شرکت تحلیل بلاکچین Solidus Labs در گزارشی دربارهٔ کلاهبرداری‌های سولانا توکن‌هایی را بررسی کرد که از دی ۱۴۰۲ تا فروردین ۱۴۰۴ در Pump.fun ساخته شده بودند. از بیش از ۷ میلیون توکنی که دست‌کم پنج معامله داشتند، فقط حدود ۹۷ هزار تا هنوز بیش از هزار دلار نقدینگی داشتند؛ کمتر از ۱٫۵ درصد.

همین گزارش برآورد می‌کند ۹۸٫۶ درصد آن توکن‌ها کمی بعد از عرضه در یک چرخهٔ پامپ و دامپ بی‌ارزش شده‌اند: قیمت اول با تبلیغ و خریدهای هماهنگ بالا رفته و بعد گرداننده‌ها یکجا فروخته‌اند.

آمار فارغ‌التحصیلی هم همین را می‌گوید. سولانا کامپس در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ نوشت که بنا بر داده‌های زنجیره‌ای The Block، از حدود ۱۱٫۹ میلیون توکنی که تا آن موقع در Pump.fun ساخته شده بود، کمتر از ۲ درصد فارغ‌التحصیل شده‌اند. داده‌های Dune در همان گزارش می‌گوید فقط ۹۶ توکن تا آن موقع به ارزش بازار یک میلیون دلار رسیده بودند.

اگر یک توکن تصادفی از صفحهٔ اول Pump.fun بخرید، شانس اینکه حتی به صرافی برسد کمتر از دو در صد است. شانس اینکه بعدش هم ارزشی داشته باشد، از این هم کمتر.

خطرهای خرید میم‌کوین در Pump.fun

بیشتر ضرر خریدارها از یک جا شروع می‌شود: دیر رسیدن. ربات‌هایی که ساخت توکن‌های تازه را زیر نظر دارند، در همان ثانیه‌های اول و از ارزان‌ترین بخش منحنی می‌خرند. بعضی سازنده‌ها هم در همان تراکنش ساخت، با چند کیف پول توکن خودشان را می‌خرند. مثال بالا را یادتان هست؟ شما معمولاً جای خریدار ب هستید.

بعد از آن، سازنده و چند کیف پول بزرگ می‌توانند یکجا بفروشند. سوزاندن توکن‌های LP جلوی بیرون کشیدن استخر را می‌گیرد، نه جلوی فروش را. ماجرای شت‌کوین و راگ پول را جدا نوشته‌ایم.

چند خطر دیگر هم فنی‌ترند:

  • لغزش قیمت زیاد: نقدینگی منحنی کم است و یک خرید یا فروش بزرگ قیمت را جابه‌جا می‌کند، پس ممکن است خیلی گران‌تر از عددی که دیده بودید بخرید. لغزش قیمت (Slippage) را بشناسید و حدش را بالا نگذارید.
  • حملهٔ ساندویچی: ربات‌ها تراکنش شما را می‌بینند، قبل از آن می‌خرند و درست بعدش می‌فروشند تا شما گران‌تر بخرید. حد لغزش هر چه بالاتر باشد، جای این کار بازتر است.
  • توکن‌های هم‌اسم و سایت‌های جعلی: اسم هر میم‌کوینی که سر زبان‌ها بیفتد، ده‌ها توکن با همان اسم و تصویر ساخته می‌شود. آدرس قرارداد را از منبع اصلی پروژه بگیرید، کیف پولتان را فقط به خود pump.fun وصل کنید و هر درخواست امضای عجیبی را رد کنید؛ سایت‌های تقلبی با یک امضا کیف پول را خالی می‌کنند.

آخرین خطر ساده‌تر از همه است: وقتی هیجان بخوابد، شاید دیگر کسی آن توکن را نخرد. آنچه در کیف پول دارید آن وقت عملاً بی‌ارزش است، حتی اگر روی کاغذ قیمتی کنارش نوشته باشد.

پیش از خرید از خودتان بپرسید

اگر جواب هر کدام از این‌ها منفی است، دست نگه دارید:

سؤال

اگر جواب منفی است

آدرس قرارداد را از منبع اصلی پروژه گرفته‌ام؟

احتمال دارد نسخهٔ جعلی را بخرید

می‌دانم چند درصد عرضه دست سازنده و ده کیف پول بزرگ است؟

نمی‌دانید چقدر فروش ممکن است ناگهان سرتان بریزد

حد لغزش را پایین گذاشته‌ام؟

ممکن است خیلی گران‌تر از عدد صفحه بخرید

اگر همهٔ این پول از بین برود، زندگی‌ام عوض نمی‌شود؟

این مبلغ برای این بازار زیاد است

می‌دانم کجای منحنی هستم و چند نفر قبل از من خریده‌اند؟

احتمالاً شما سود نفرهای قبلی را می‌پردازید

ساختن توکن در Pump.fun را هم راه درآمد حساب نکنید. کارمزد سازنده فقط وقتی پولی می‌شود که توکن معامله داشته باشد و طبق همان آمار، بیشتر توکن‌ها بعد از چند ساعت هیچ معامله‌ای ندارند.

برای معامله در Pump.fun چه لازم دارید؟

معامله روی منحنی Pump.fun با یک کیف پول سولانایی شخصی مثل فانتوم (Phantom) و با سولانا (SOL) انجام می‌شود. کلید کیف پول دست خودتان است و اگر اشتباهی امضا کنید، هیچ‌کس تراکنش را برنمی‌گرداند. اگر فرق معامله در کیف پول شخصی با معامله در صرافی را دقیق نمی‌دانید، صرافی غیرمتمرکز چه فرقی با صرافی متمرکز دارد را بخوانید.

اگر اول می‌خواهید خود میم‌کوین‌ها و دلیل شهرتشان را بشناسید، از میم‌کوین چیست و بونک و میم‌کوین‌های سولانا شروع کنید. این نوشته توصیه به خرید یا فروش هیچ توکنی نیست؛ اگر سراغ Pump.fun رفتید، فقط با پولی که نبودنش برایتان فرقی نمی‌کند.

پرسش‌های رایج

پامپ فان روی کدام شبکه کار می‌کند؟

نسخهٔ اصلی Pump.fun روی شبکه سولانا است و توکن‌های روی منحنی با سولانا (SOL) خرید و فروش می‌شوند. توکن PUMP هم یک توکن سولانایی است.

ساختن توکن در Pump.fun هزینه دارد؟

برای ساختن توکن لازم نیست سرمایهٔ اولیه بگذارید یا استخر بسازید و کار در چند ثانیه تمام می‌شود. ولی معامله‌ها کارمزد دارند و کارمزد شبکه سولانا هم هست؛ مبلغ دقیق را روی خود سایت ببینید.

یک توکن چه موقع فارغ‌التحصیل می‌شود؟

وقتی هر ۷۹۳٫۱ میلیون توکن روی منحنی فروخته شود؛ با فرمول فعلی یعنی حدود ۸۵ سولانا خرید خالص. بعد از آن نقدینگی به PumpSwap می‌رود.

آیا Pump.fun خودش کلاهبرداری است؟

Pump.fun یک ابزار است و منحنی و قراردادهایش همان‌طور کار می‌کنند که مستنداتش می‌گوید. ولی چون ساختن توکن تقریباً خرجی ندارد، بیشتر توکن‌هایش در چرخه‌های پامپ و دامپ بی‌ارزش شده‌اند و سایت مسئول کیفیت هیچ توکنی نیست.

با خرید PUMP از درآمد Pump.fun سهم می‌گیرم؟

نه. PUMP سهم شرکت نیست و سودی به حساب دارنده‌اش واریز نمی‌شود. Pump.fun بخشی از درآمدش را خرج بازخرید و سوزاندن PUMP کرده، ولی اندازه‌اش به درآمد سایت بسته است و هیچ تعهدی برای ادامه‌اش نیست.

پامپ فان با پامپ و دامپ چه فرقی دارد؟

پامپ فان اسم یک سایت است. پامپ و دامپ نوعی دستکاری بازار است: قیمت را با تبلیغ و خرید هماهنگ بالا می‌برند و گرداننده‌ها یکجا می‌فروشند. این اتفاق برای بسیاری از توکن‌های همین سایت افتاده است.