فهرست مطالب۷ بخش
  1. TVL چطور حساب می‌شود؟
  2. دیفای‌لاما چه چیزهایی را حساب نمی‌کند؟
  3. کدام شبکه‌ها و پروتکل‌ها بیشترین TVL را دارند؟
  4. چرا TVL با قیمت‌ها بالا و پایین می‌رود؟
  5. لیدو: اتریوم بیشتر، دلار کمتر
  6. آوه: همان قیمت، پول کمتر
  7. فرق این دو را از کجا بفهمیم؟
  8. TVL چه چیزهایی را نشان نمی‌دهد؟
  9. درآمد پروژه
  10. امنیت پول
  11. استفاده واقعی
  12. نسبت ارزش بازار به TVL چه می‌گوید؟
  13. پیش از اعتماد به عدد TVL یک پروژه

TVL (مخفف Total Value Locked) یا ارزش کل قفل‌شده یعنی ارزش دلاری همه رمزارزهایی که کاربران در قراردادهای هوشمند یک پروژه دیفای گذاشته‌اند. TVL یک شبکه هم جمع TVL پروژه‌هایی است که روی آن کار می‌کنند. این عدد نشان می‌دهد مردم چقدر پول به یک پروژه سپرده‌اند و می‌شود آن را با دارایی‌های تحت مدیریت یک صندوق مقایسه کرد.

ولی TVL سه چیز را نشان نمی‌دهد: پروژه چقدر درآمد دارد، پول در آن چقدر امن است و توکنش ارزان است یا گران. این عدد به دلار حساب می‌شود؛ پس وقتی قیمت رمزارزها پایین می‌آید، TVL هم پایین می‌آید، حتی اگر هیچ‌کس پولش را بیرون نکشیده باشد.

بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵، سایت آماری دیفای‌لاما (DefiLlama) TVL کل دیفای را حدود ۹۱٫۶ میلیارد دلار نشان می‌داد. همین عدد ۱۵ مهر ۱۴۰۴ به ۱۷۱٫۱ میلیارد دلار رسیده بود. در ادامه می‌بینید در این عدد چه چیزی هست و چه چیزی نیست، و چطور با آن یک پروژه را بسنجید.

TVL چطور حساب می‌شود؟

فرمولش ساده است. مقدار هر توکنی را که در قراردادهای پروژه مانده در قیمت دلاری‌اش ضرب می‌کنند و حاصل‌ها را با هم جمع می‌کنند:

TVL = (مقدار توکن اول × قیمتش) + (مقدار توکن دوم × قیمتش) + ...

فرض کنید یک پروتکل وام‌دهی در قراردادهایش ۱۰۰ اتریوم و ۲۵۰ هزار USDC دارد و هر اتریوم ۲٬۵۰۰ دلار است. TVL آن ۵۰۰ هزار دلار است: ۲۵۰ هزار دلار اتریوم و ۲۵۰ هزار دلار USDC. اگر فردا اتریوم به ۲٬۰۰۰ دلار برسد و هیچ‌کس پولی جابه‌جا نکند، TVL به ۴۵۰ هزار دلار می‌رسد؛ یعنی ۱۰ درصد کمتر، بی‌آنکه یک دلار هم خارج شده باشد. این اعداد فرضی‌اند، ولی همین حساب ساده بخش بزرگی از بالا و پایین شدن TVL را توضیح می‌دهد.

دیفای‌لاما مقدار توکن‌ها را مستقیم از بلاک‌چین می‌خواند. برای هر پروژه برنامه کوچکی به اسم «آداپتور» نوشته شده که موجودی قراردادهای آن را می‌شمارد و کد همه آداپتورها روی گیت‌هاب در دسترس همه است. طبق صفحه روش محاسبه دیفای‌لاما، قیمت تقریباً همه توکن‌ها از کوین‌گکو می‌آید. اگر توکنی آنجا نباشد، قیمتش را از روی خود بلاک‌چین درمی‌آورند، معمولاً از نسبت دو توکن در یک استخر پرمعامله یونی‌سواپ. اگر پروژه‌ای روی چند شبکه کار کند، هر سپرده جزو TVL همان شبکه‌ای حساب می‌شود که کاربر پولش را آنجا گذاشته است.

دیفای‌لاما چه چیزهایی را حساب نمی‌کند؟

در تعریف‌های دیفای‌لاما، TVL قرار است نشان دهد سپرده‌گذارها چقدر از پول خودشان را در یک پروژه به خطر انداخته‌اند. برای همین هر چیزی که پول واقعی بیرون از پروژه نیست کنار گذاشته می‌شود. مهم‌ترین‌هایش این‌هاست:

  • پول قرض‌گرفته‌شده. فرض کنید ۱۰۰ اتریوم در یک پروتکل وام‌دهی می‌گذارید، ۷۰ اتریوم قرض می‌گیرید و همان ۷۰ تا را دوباره سپرده می‌کنید. روی کاغذ ۱۷۰ اتریوم سپرده شده است، ولی پول واقعی شما همان ۱۰۰ اتریوم است. دیفای‌لاما فقط سکه‌هایی را می‌شمارد که واقعاً در قرارداد مانده‌اند؛ یعنی ۱۷۰ منهای ۷۰ که قرض رفته، همان ۱۰۰. وام‌ها را جدا نشان می‌دهد.
  • توکن خود پروژه. اگر کاربران توکن حاکمیتی خود پروژه را در آن استیک کنند (مثل stkAAVE در آوه) یا در استخری بگذارند که یک طرفش همین توکن است (به این دومی Pool2 می‌گویند)، این مبلغ‌ها جدا نشان داده می‌شوند. این توکن‌ها را تیم خودش ساخته و هر وقت بخواهد می‌تواند بیشتر بسازد، پس سپرده کردنشان با آوردن پول بیرونی یکی نیست.
  • توکنی که خود پروتکل ضرب می‌کند. پروژه Liquity استیبل‌کوینی به اسم LUSD می‌سازد. اگر کسی LUSD را دوباره در خود Liquity بگذارد، حساب نمی‌شود، چون وثیقه پشت همین LUSD قبلاً شمرده شده است.
  • توکن‌هایی که هنوز در گردش نیستند. سهم قفل‌شده تیم و سرمایه‌گذاران حساب نمی‌شود. به مثال خود دیفای‌لاما، اگر این قاعده نبود، توکنی با ارزش بازار ۱۰ میلیون دلار و FDV یک میلیارد دلار می‌توانست ۵۰۰ میلیون دلار TVL نشان دهد.
  • شمارش دوباره. فرض کنید USDC را در یک استخر نقدینگی می‌گذارید و توکن رسید می‌گیرید، بعد همان توکن رسید را در پروژه دیگری سپرده می‌کنید تا سود بیشتری بگیرید. پول یک بار وارد دیفای شده، ولی در قرارداد هر دو پروژه هست. دیفای‌لاما پروژه دوم را «شمارش دوباره» علامت می‌زند تا این پول در جمع شبکه و کل دیفای دو بار حساب نشود.
  • استیکینگ شبکه، استیکینگ نقدشونده و پل‌ها. استیکینگ مستقیم رمزارز خود شبکه، مثلاً اتریومی که برای اعتبارسنجی شبکه استیک شده، هیچ‌وقت حساب نمی‌شود؛ وگرنه TVL شبکه تقریباً به ارزش بازار رمزارز آن تبدیل می‌شد. پروژه‌های استیکینگ نقدشونده مثل لیدو TVL خودشان را دارند، ولی به‌طور پیش‌فرض در TVL شبکه حساب نمی‌شوند. TVL پل‌ها هم به هیچ شبکه‌ای نسبت داده نمی‌شود.
  • دارایی بی‌کار. طبق قاعده‌های دیفای‌لاما این‌ها هم کنار گذاشته می‌شوند: استخری که چند تأمین‌کننده دارد و هیچ معامله‌ای در آن نمی‌شود، استخر وامی که سپرده دارد ولی قرض‌گیرنده ندارد، سپرده‌ای که فقط برای جمع کردن امتیاز و پاداش آمده و توکنی که پشتوانه‌اش ثابت نشده است. مثلاً دیفای‌لاما از TVL پروژه Stream Finance دارایی‌هایی را حذف کرد که از چرخاندن یک پول اولیه ساخته شده بود. چند کیف پول با مقداری USDC، بیت‌کوین و اتریوم توکن‌های xUSD و xBTC و xETH ساخته بودند، آن‌ها را به شبکه‌های دیگر برده بودند، در برابرشان وام گرفته بودند و با پول وام دوباره همان توکن‌ها را ساخته بودند.

دیفای‌لاما برای تصمیم درباره هر مورد دو سؤال از خودش می‌پرسد: اگر این پروژه هک شود، این پول واقعاً از دست می‌رود؟ و آیا این پول کاری انجام می‌دهد؟

این قاعده‌ها عدد را خیلی جابه‌جا می‌کنند. TVL را می‌شود با کارهایی مثل رپ کردن توکن‌ها و اهرم گرفتن بزرگ‌تر از پول واقعی نشان داد. چهار پژوهشگر در مقاله‌ای درباره همین مسئله معیار دیگری به اسم «ارزش کل قابل بازخرید» (TVR) ساختند که فقط ارزش واقعی پشت این توکن‌ها را می‌شمارد. به حساب آن‌ها، ۱۱ آذر ۱۴۰۰، در اوج رونق دیفای، TVL تقریباً دو برابر TVR بود و ۱۳۹٫۸۷ میلیارد دلار با آن فاصله داشت.

پس هر وقت عددی برای TVL دیدید، اول بپرسید چه چیزهایی در آن هست. در خود دیفای‌لاما کنار عدد TVL چند گزینه هست که به‌طور پیش‌فرض خاموش‌اند و می‌توانید روشنشان کنید؛ مثل وام‌ها، توکن خود پروژه (Staking و Pool2) و شمارش دوباره. سایت خود پروژه یا سایت‌های آماری دیگر ممکن است همین‌ها را هم در عددشان آورده باشند.

کدام شبکه‌ها و پروتکل‌ها بیشترین TVL را دارند؟

این آمار بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵ از API دیفای‌لاما گرفته شده و با هر حرکت قیمت عوض می‌شود. عدد شبکه‌ها با همان قاعده‌های پیش‌فرض بالا حساب شده است:

شبکه

TVL (میلیارد دلار)

سهم از کل دیفای

اتریوم

۵۱٫۲

۵۵٫۹ درصد

سولانا

۶٫۱۷

۶٫۷ درصد

بیس (Base)

۶٫۱۴

۶٫۷ درصد

ترون

۵٫۷۰

۶٫۲ درصد

بی‌ان‌بی چین (BSC)

۵٫۵۴

۶٫۱ درصد

بیت‌کوین

۴٫۴۰

۴٫۸ درصد

آربیتروم

۱٫۳۶

۱٫۵ درصد

هایپرلیکویید (Hyperliquid L1)

۱٫۰۶

۱٫۲ درصد

بیش از نیمی از TVL دیفای روی اتریوم است. فهرست پروتکل‌ها شکل دیگری دارد:

پروتکل

کارش

TVL (میلیارد دلار)

لیدو (Lido)

استیکینگ نقدشونده اتریوم

۲۴٫۱

آوه (Aave)

وام‌دهی

۱۸٫۳

SSV Network

زیرساخت استیکینگ اتریوم

۱۳٫۰

LayerZero

پل بین شبکه‌ها

۱۱٫۸

Morpho

وام‌دهی

۱۱٫۲

WBTC

بیت‌کوین توکنی‌شده روی اتریوم (پل)

۹٫۶

Spark

وام‌دهی

۹٫۲

Binance staked ETH

استیکینگ نقدشونده اتریوم

۹٫۲

لیدو با بیشترین TVL در صدر فهرست است، ولی در عدد ۵۱٫۲ میلیارد دلاری اتریوم حساب نشده، چون استیکینگ نقدشونده است. LayerZero و WBTC هم پل‌اند و TVLشان به هیچ شبکه‌ای نسبت داده نمی‌شود. برای همین اگر TVL همه پروژه‌های فهرست دیفای‌لاما را، بدون صرافی‌های متمرکز، جمع بزنید به حدود ۲۷۹ میلیارد دلار می‌رسید؛ سه برابر TVL کل دیفای. حدود ۷۰ میلیارد دلار از این فاصله سهم پل‌هاست و حدود ۵۶ میلیارد دلار سهم استیکینگ نقدشونده. بقیه‌اش هم به پروژه‌هایی برمی‌گردد که دیفای‌لاما به دلایل دیگر، مثلاً شمارش دوباره، در جمع شبکه‌ها نمی‌آورد.

چرا TVL با قیمت‌ها بالا و پایین می‌رود؟

TVL به دلار است، پس دو چیز آن را تکان می‌دهد: مقدار توکن‌هایی که کاربران سپرده‌اند و قیمت همان توکن‌ها. از روی خود عدد نمی‌شود فهمید کدام عوض شده است. دو اتفاق در یک سال گذشته این فرق را خوب نشان می‌دهند.

لیدو: اتریوم بیشتر، دلار کمتر

لیدو پروژه‌ای است که اتریوم کاربران را استیک می‌کند و به‌جایش توکن رسید می‌دهد. تقریباً همه TVL آن اتریوم است. طبق داده دیفای‌لاما، از ۱۵ مهر ۱۴۰۴ تا ۱۰ تیر ۱۴۰۵:

  • مقدار اتریوم سپرده در لیدو از حدود ۸٫۵۳ میلیون به ۹٫۱۳ میلیون رسید؛ ۷ درصد بیشتر.
  • TVL لیدو از ۳۹٫۹ میلیارد دلار به ۱۴٫۳ میلیارد دلار رسید؛ ۶۴ درصد کمتر.
  • قیمت اتریوم در همین داده از حدود ۴٬۶۸۰ دلار به حدود ۱٬۵۷۰ دلار رسید؛ یعنی حدود دو سوم ارزشش را از دست داد.

کاربران لیدو پولشان را بیرون نکشیده بودند و حتی اتریوم بیشتری آورده بودند. همه افت TVL از قیمت بود. TVL کل دیفای هم در همین بازه از ۱۷۱٫۱ به ۶۸٫۲ میلیارد دلار رسید، یعنی ۶۰ درصد کمتر. پس پیش از اینکه از چنین افتی نتیجه بگیرید مردم از دیفای رفته‌اند، ببینید قیمت‌ها در همان مدت چقدر عوض شده‌اند.

نمودار لیدو از ۱۵ مهر ۱۴۰۴ تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵: مقدار اتریوم سپرده حدود ۱۴ درصد بیشتر شد، ولی TVL دلاری آن حدود ۴۰ درصد کم شد

آوه: همان قیمت، پول کمتر

آوه بزرگ‌ترین پروتکل وام‌دهی جدول بالاست. پروژه Kelp DAO در برابر اتریوم ری‌استیک‌شده توکنی به اسم rsETH می‌دهد. ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، حدود ساعت ۲۱ به وقت تهران، مهاجمی از تنظیمات پل این پروژه سوءاستفاده کرد و ۱۱۶٬۵۰۰ واحد rsETH از آن بیرون کشید. ارزش این توکن‌ها حدود ۲۹۰ میلیون دلار بود و دیگر پشتوانه‌ای نداشتند. به گزارش گلکسی ریسرچ، مهاجم آن‌ها را نفروخت؛ بیشترشان را در آوه وثیقه گذاشت و در برابرشان اتریوم واقعی قرض گرفت.

حمله به خود آوه نبود، ولی آوه rsETH را وثیقه قبول می‌کرد و حالا ممکن بود بخشی از وام‌هایش هیچ‌وقت پس داده نشود. سپرده‌گذارها برای بیرون کشیدن پولشان هجوم آوردند. ظرف چند ساعت همه اتریومی که در آوه برای برداشت آماده بود قرض رفته یا برداشت شده بود. در این حالت سپرده‌گذارهای بعدی باید صبر کنند تا کسی وامش را پس بدهد یا سپرده تازه‌ای بیاید.

ما داده روزانه آوه نسخه ۳ را از دیفای‌لاما گرفتیم و تغییر TVL را به دو بخش تقسیم کردیم: سهم کم شدن مقدار توکن‌ها و سهم تغییر قیمت. از بامداد ۲۹ فروردین، پیش از حمله، تا ۴ اردیبهشت:

  • TVL آوه نسخه ۳ از ۲۵٫۹۵ میلیارد دلار به ۱۳٫۸۵ میلیارد دلار رسید؛ ۴۷ درصد کمتر در شش روز.
  • از این ۱۲٫۱ میلیارد دلار، حدود ۱۱٫۵ میلیارد دلار از کم شدن مقدار توکن‌ها بود، یعنی برداشت پول، و فقط حدود ۰٫۶ میلیارد دلار از قیمت.
  • قیمت اتریوم در همین مدت از حدود ۲٬۴۲۰ دلار به حدود ۲٬۳۴۰ دلار رسید و تقریباً ثابت ماند.

روی نمودار دلاری، این دو افت شبیه هم‌اند؛ ولی پشت افت لیدو پایین آمدن قیمت بود و پشت افت آوه فرار سپرده‌گذارها.

فرق این دو را از کجا بفهمیم؟

در صفحه هر پروژه در دیفای‌لاما، علاوه بر نمودار دلاری، مقدار هر توکن را هم می‌بینید. اگر مقدار اتریوم یا USDC ثابت مانده و فقط دلار کم شده، مشکل از قیمت است. دیفای‌لاما معیاری به اسم USD Inflows هم دارد که همین را یک‌جا حساب می‌کند: تغییر روزانه مقدار هر توکن را در قیمتش ضرب می‌کند. به مثال خود دیفای‌لاما، اگر همه TVL یک پروژه اتریوم باشد و قیمت اتریوم ۲۰ درصد بریزد، TVL ۲۰ درصد کم می‌شود ولی ورود خالص پول صفر است.

TVL چه چیزهایی را نشان نمی‌دهد؟

درآمد پروژه

TVL پولی است که دست پروژه سپرده شده، نه پولی که پروژه درآورده. در تعریف دیفای‌لاما، درآمد (Revenue) بخشی از کارمزدهای کاربران است که خود پروژه نگه می‌دارد، بعد از سهمی که به سپرده‌گذارها و تأمین‌کننده‌های نقدینگی می‌رسد. بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵، TVL لیدو حدود ۳٫۳ برابر TVL هایپرلیکویید بود، ولی درآمد ۳۰ روز اخیر هایپرلیکویید حدود ۲۳ برابر درآمد لیدو بود. جدول کامل‌تر را در بخش نسبت ارزش بازار به TVL می‌بینید.

امنیت پول

پول زیاد ثابت نمی‌کند یک پروژه امن است و هکرهای بیشتری را هم وسوسه می‌کند. ماجرای آوه چیز دیگری را هم نشان داد: ریسک از یک پروژه به پروژه دیگر سرایت می‌کند. مشکل در پل Kelp بود، ولی آوه آسیب دید، چون توکن Kelp را وثیقه قبول می‌کرد. به گزارش گلکسی ریسرچ، پروتکل‌های وامی مثل Morpho و Sky هم که اصلاً rsETH نداشتند خروج پول قابل‌توجهی دیدند. TVL بزرگ ممکن است ظرف چند روز نصف شود. بزرگ بودنش هم تضمین نمی‌کند هر سپرده‌گذاری هر وقت خواست بتواند پولش را بردارد؛ در آوه، کسانی که دیر رسیدند باید منتظر می‌ماندند.

استفاده واقعی

بخشی از TVL برای پاداش آمده است. وقتی پروژه‌ای به سپرده‌گذارها توکن خودش را جایزه می‌دهد یا قول امتیاز ایردراپ می‌دهد، کیف پول‌های بزرگ پولشان را آنجا می‌آورند و وقتی پاداش تمام شود دلیلی برای ماندن ندارند. دیفای‌لاما بخشی از این سپرده‌ها را، وقتی از چند کیف پول محدود می‌آید و هیچ معامله یا وامی پشتش نیست، از TVL حذف می‌کند، ولی نمی‌تواند همه را پیدا کند. چرخاندن وام، یعنی سپرده گذاشتن، قرض گرفتن و دوباره سپرده گذاشتن، هم سپرده‌ها را بزرگ‌تر از پول واقعی نشان می‌دهد و هم ریسک لیکویید شدن را بالا می‌برد. دیفای‌لاما وام‌ها را از TVL کم می‌کند، ولی سایتی که این کار را نکند همان عدد بزرگ‌تر را نشان می‌دهد.

نسبت ارزش بازار به TVL چه می‌گوید؟

بعضی تحلیلگرها ارزش بازار توکن یک پروژه را بر TVL آن تقسیم می‌کنند:

نسبت ارزش بازار به TVL = ارزش بازار توکن ÷ TVL پروژه

اگر توکن پروژه‌ای روی هم ۵۰۰ میلیون دلار ارزش داشته باشد و TVL آن یک میلیارد دلار باشد، این نسبت ۰٫۵ است. استدلال پشتش این است که هرچه بازار برای هر دلار سپرده پول کمتری روی توکن گذاشته باشد، توکن «ارزان‌تر» است. این استدلال یک ایراد بزرگ دارد: TVL مال سپرده‌گذارهاست، نه مال پروژه یا دارندگان توکنش. پروژه فقط بخشی از کارمزدها را برمی‌دارد.

یک مثال فرضی این را روشن می‌کند. دو پروتکل وام‌دهی هر کدام یک میلیارد دلار TVL دارند. توکن اولی ۳۰۰ میلیون دلار ارزش بازار دارد و توکن دومی ۹۰۰ میلیون دلار. با نسبت ارزش بازار به TVL، اولی (۰٫۳) سه برابر ارزان‌تر از دومی (۰٫۹) به نظر می‌رسد. حالا فرض کنید اولی سالی ۳ میلیون دلار درآمد دارد و دومی ۳۰ میلیون دلار. ارزش بازار اولی ۱۰۰ برابر درآمد سالانه‌اش است و دومی ۳۰ برابر. با این حساب، اولی گران‌تر است. حساب ارزش بازار به درآمد و معیارهای شبیه آن را با یک نمونه واقعی در تحلیل فاندامنتال آورده‌ایم.

داده واقعی همین را نشان می‌دهد. ارزش بازار توکن‌ها از کوین‌گکو و TVL و درآمد از دیفای‌لاما، همه بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵:

پروژه

کارش

TVL

ارزش بازار توکن

نسبت ارزش بازار به TVL

درآمد ۳۰ روز اخیر

لیدو (LDO)

استیکینگ نقدشونده

۲۴٫۱ میلیارد دلار

۰٫۳۵ میلیارد دلار

۰٫۰۱۴

۳٫۲ میلیون دلار

آوه (AAVE)

وام‌دهی

۱۸٫۳ میلیارد دلار

۲٫۵۸ میلیارد دلار

۰٫۱۴

۵٫۰ میلیون دلار

یونی‌سواپ (UNI)

صرافی غیرمتمرکز

۳٫۹۶ میلیارد دلار

۴٫۵۵ میلیارد دلار

۱٫۱۵

۱۱٫۸ میلیون دلار

هایپرلیکویید (HYPE)

صرافی قراردادهای دائمی و شبکه خودش

۷٫۲۴ میلیارد دلار

۱۸٫۶۷ میلیارد دلار

۲٫۵۸

۷۳٫۶ میلیون دلار

با نسبت ارزش بازار به TVL، لیدو حدود ۱۸۰ برابر «ارزان‌تر» از هایپرلیکویید است. ولی درآمد ۳۰ روز اخیر هایپرلیکویید حدود ۲۳ برابر لیدو بود. TVL لیدو اتریوم کاربرانی است که فقط آن را استیک کرده‌اند و لیدو تنها سهمی از پاداش استیکینگ را برمی‌دارد. بیشتر TVL هایپرلیکویید هم پولی است که کاربران از راه پلش به شبکه آن برده‌اند و درآمدش از کارمزد معامله‌هاست، نه از اندازه این سپرده‌ها.

این جدول توصیه خرید یا فروش هیچ‌کدام نیست. فقط نشان می‌دهد این نسبت به‌تنهایی چقدر می‌تواند گمراه کند. اگر خواستید از آن استفاده کنید:

  • فقط پروژه‌های هم‌نوع را مقایسه کنید؛ دو پروتکل وام‌دهی را با هم، نه وام‌دهی را با استیکینگ.
  • کنارش درآمد را هم ببینید. دیفای‌لاما برای خیلی از پروژه‌ها کارمزد و درآمد را جدا نشان می‌دهد.
  • ببینید دارنده توکن اصلاً سهمی از درآمد می‌برد یا توکن فقط حق رأی می‌دهد.
  • یادتان باشد هر دو طرف کسر با قیمت تکان می‌خورند.

پیش از اعتماد به عدد TVL یک پروژه

  1. منبع و تعریف عدد را بدانید. عددی که سایت خود پروژه نشان می‌دهد ممکن است وام‌ها یا توکن خود پروژه را هم شمرده باشد. با دیفای‌لاما و گزینه‌های پیش‌فرضش مقایسه کنید.
  2. مقدار توکن‌ها را ببینید، نه فقط دلار را. افت TVL با ثابت ماندن مقدار توکن‌ها یعنی قیمت پایین آمده، نه اینکه کاربران رفته‌اند.
  3. بپرسید پول از کجا آمده. اگر بیشتر TVL همزمان با یک برنامه پاداش یا امتیاز آمده، با تمام شدنش هم ممکن است برود.
  4. TVL را کنار درآمد بگذارید. پروژه‌ای با TVL بزرگ و درآمد ناچیز لزوماً بد نیست، ولی TVL به‌تنهایی نشان نمی‌دهد کسب‌وکاری پشتش هست.
  5. امنیت را جدا بسنجید. سابقه هک، گزارش حسابرسی و اینکه پروژه چه توکن‌هایی را وثیقه قبول می‌کند، چیزهایی است که TVL درباره‌شان حرفی نمی‌زند. فهرست کامل‌تر را در راهنمای دیفای آورده‌ایم.

پرسش‌های رایج

فرق TVL با ارزش بازار چیست؟

TVL ارزش دلاری دارایی‌هایی است که کاربران در قراردادهای یک پروژه سپرده‌اند و مال خود کاربران است. ارزش بازار، قیمت توکن آن پروژه ضربدر تعداد توکن‌های در گردش است. پروژه‌ای می‌تواند TVL خیلی بزرگ و توکنی کم‌ارزش داشته باشد، یا برعکس؛ مثل لیدو و هایپرلیکویید در جدول بالا.

اگر توکن یک پروژه دیفای را بخرم، TVL آن بالا می‌رود؟

نه. خرید توکن AAVE یا UNI در یک صرافی، چیزی به TVL آوه یا یونی‌سواپ اضافه نمی‌کند. TVL فقط وقتی بالا می‌رود که کسی دارایی‌اش را در قراردادهای خود پروژه بگذارد. حتی استیک کردن توکن خود پروژه در آن هم در دیفای‌لاما جدا، زیر Staking، نشان داده می‌شود.

چرا TVL یک پروژه در سایت‌های مختلف فرق دارد؟

چون قاعده‌ها یکی نیست. یک سایت وام‌ها یا توکن خود پروژه را می‌شمارد و دیگری نه. یکی شمارش دوباره را حذف می‌کند و دیگری نه. قیمت‌ها و زمان به‌روزرسانی هم فرق دارد. برای مقایسه دو پروژه، هر دو را از یک منبع و با یک تنظیم بخوانید.

صرافی‌های متمرکز هم TVL دارند؟

دیفای‌لاما دارایی‌هایی را که صرافی‌های متمرکز خودشان نگه می‌دارند در بخشی جدا نشان می‌دهد و جزو TVL دیفای حساب نمی‌کند. این عدد فقط دارایی‌هاست و بدهی صرافی به کاربرانش را نشان نمی‌دهد.

TVL پایین یعنی پروژه بد است؟

نه لزوماً. TVL برای پروژه‌هایی معنای بیشتری دارد که کارشان نگه داشتن پول است، مثل وام‌دهی، استیکینگ و استخرهای نقدینگی. پروژه‌ای که از کارمزد معامله درآمد دارد ممکن است با TVL کمتر درآمد بیشتری داشته باشد؛ همان‌طور که در جدول بالا یونی‌سواپ با TVL خیلی کمتر از لیدو، در ۳۰ روز اخیر بیش از سه برابر لیدو درآمد داشت.