فهرست مطالب۱۲ بخش
  1. آوه در یک نگاه
  2. سه چیزی که اسمشان آوه است
  3. آوه چطور کار می‌کند؟
  4. سپرده‌گذار: پول را به استخر می‌دهید و aToken می‌گیرید
  5. وام‌گیرنده: وثیقه بیشتر، وام کمتر
  6. سود سپرده از کجا می‌آید؟
  7. مثال عددی: یک وام از روز اول تا لیکویید شدن
  8. حالت کارایی، حالت ایزوله و وام آنی
  9. حالت کارایی (E-Mode)
  10. حالت ایزوله
  11. وام آنی (Flash Loan)
  12. آوه ۴ چه چیزی را عوض کرد؟
  13. GHO؛ استیبل‌کوین خود آوه
  14. توکن AAVE به چه دردی می‌خورد؟
  15. رأی دادن
  16. استیک در ماژول ایمنی
  17. عرضه AAVE
  18. ماجرای rsETH؛ وقتی وثیقه دیگران به سپرده شما ضربه می‌زند
  19. ریسک‌های آوه و راه کم کردنشان
  20. لیکویید شدن
  21. اوراکل و قیمت غلط
  22. قرارداد هوشمند، پل و شبکه
  23. سایت تقلبی و امضای خطرناک
  24. کارمزد شبکه
  25. شرایط استفاده Aave Labs و کاربران ایرانی
  26. خرید AAVE در سواپ‌ولت

آوه (Aave) پروتکلی برای وام دادن و وام گرفتن رمزارز است که بدون بانک و بدون واسطه، با قراردادهای هوشمند روی اتریوم و چند بلاک‌چین دیگر کار می‌کند. عده‌ای رمزارزشان را در استخرهای آوه می‌گذارند و از بهره‌ای که وام‌گیرنده‌ها می‌دهند سهم می‌برند. عده‌ای دیگر وثیقه‌ای بیشتر از مبلغ وام می‌گذارند و از همان استخرها قرض می‌گیرند. فرم وام، ضامن و تاریخ سررسیدی در کار نیست؛ ولی اگر ارزش وثیقه از حدی پایین‌تر بیاید، هر کسی می‌تواند بخشی از بدهی را صاف کند و در عوض، وثیقه را با تخفیف بردارد.

آوه را بزرگ‌ترین پروتکل وام‌دهی دیفای می‌دانند. وقتی کسی می‌گوید «آوه»، ممکن است منظورش یکی از این سه چیز باشد: خود پروتکل، شرکت Aave Labs که آن را ساخته، یا توکن AAVE که با آن درباره پروتکل رأی می‌دهند. پایین‌تر این سه را از هم جدا می‌کنیم، با یک مثال عددی نشان می‌دهیم وام در آوه از روز اول تا لحظه لیکویید شدن چطور پیش می‌رود و سراغ ماجرای rsETH در فروردین ۱۴۰۵ می‌رویم که نشان داد سپرده‌گذار هم بی‌ریسک نیست. اگر با خود دیفای آشنا نیستید، اول دیفای چیست را بخوانید.

آوه در یک نگاه

  • کارش: سپرده گذاشتن و وام گرفتن رمزارز با قرارداد هوشمند. به این نوع پروتکل «بازار پول» (Money Market) هم می‌گویند.
  • سازنده: پروژه سال ۱۳۹۶ با اسم ETHLend شروع شد و بعدها اسمش را به آوه عوض کرد که در زبان فنلاندی یعنی «روح». بنیان‌گذارش، استانی کولچوف، امروز مدیرعامل شرکت Aave Labs است.
  • اداره: قواعد پروتکل با رأی دارندگان توکن AAVE عوض می‌شود.
  • نسخه‌ها: نسخه ۳ روی چند شبکه کار می‌کند و نسخه ۴ از ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ روی اتریوم راه افتاده است.
  • شبکه‌ها: اتریوم و دست‌کم ده شبکه دیگر، از جمله آربیتروم، Base، آوالانچ، لینیا، zkSync و Mantle.
  • اندازه: طبق DefiLlama، ارزش دارایی‌های قفل‌شده در آوه (TVL) ۲۳ مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۸ میلیارد دلار بود.
  • توکن: AAVE با عرضه ۱۶ میلیون واحد که سال ۱۳۹۹ جای توکن قدیمی LEND را گرفت.

عددهای زیر زنده‌اند و هر بار که صفحه را باز کنید، از داده‌های بازار به‌روز می‌شوند:

  • قیمت لحظه‌ای هر AAVE: ۱۱۰٫۱۷۴ دلار، حدود ۲۹٬۸۵۷٬۱۵۴ تومان
  • ارزش بازار کل AAVE: ۱٬۷۴۹٬۳۴۸٬۶۴۰ دلار
  • نمودار و اطلاعات بیشتر: صفحه آوه در سواپ‌ولت

سه چیزی که اسمشان آوه است

پروتکل آوه همان قراردادهای هوشمندی است که سپرده‌ها را نگه می‌دارد، بهره را حساب می‌کند و وام‌ها را زیر نظر دارد. پول شما اینجا جابه‌جا می‌شود، نه در یک شرکت.

Aave Labs شرکتی است که پروتکل را ساخته و سایت و اپ‌هایی را اداره می‌کند که با آن‌ها به پروتکل وصل می‌شوید. این سایت‌ها فقط تراکنش را می‌سازند و کیف پول شما امضایش می‌کند. طبق پرسش‌های رایج آوه، نه این شرکت و نه هیچ کس دیگری نمی‌تواند موقعیت یک کاربر را مسدود کند یا تغییر دهد. با این حال، گروهی به اسم «نگهبان» (Guardian) اختیار دارد برای مدیریت ریسک، یک دارایی را در کل یک بازار متوقف یا منجمد کند. فروردین ۱۴۰۵ دقیقاً همین اتفاق افتاد که پایین‌تر تعریفش می‌کنیم.

توکن AAVE نه سهم شرکت Aave Labs است و نه شرط استفاده از پروتکل. برای سپرده گذاشتن یا وام گرفتن در آوه لازم نیست حتی یک AAVE داشته باشید.

آوه چطور کار می‌کند؟

سپرده‌گذار: پول را به استخر می‌دهید و aToken می‌گیرید

وقتی مثلاً USDC را در آوه سپرده می‌گذارید، به‌جایش توکنی به اسم aUSDC به کیف پولتان می‌آید. این توکن رسید سپرده شماست و موجودی‌اش با جمع شدن سود، خودبه‌خود بالا می‌رود. حداقل مبلغی برای سپرده وجود ندارد، ولی بعضی دارایی‌ها سقف کل سپرده دارند و وقتی این سقف پر شود، تا مدتی نمی‌شود بیشتر سپرده گذاشت.

هر وقت بخواهید، سپرده را پس می‌گیرید؛ به یک شرط: در استخر به اندازه کافی پولی باشد که وام نرفته است. اگر تقریباً همه موجودی استخر قرض داده شده باشد، باید صبر کنید تا وام‌گیرنده‌ها بدهی‌شان را پس بدهند یا سپرده تازه‌ای برسد. کمتر کسی این شرط را جدی می‌گیرد، تا روزی که بخواهد برداشت کند و نتواند.

سپرده شما خودبه‌خود می‌تواند وثیقه وام هم باشد. اگر نمی‌خواهید، گزینه «استفاده به‌عنوان وثیقه» را برای آن دارایی خاموش کنید.

وام‌گیرنده: وثیقه بیشتر، وام کمتر

برای وام گرفتن اول باید چیزی سپرده بگذارید که آوه آن را به‌عنوان وثیقه قبول می‌کند. رأی‌دهندگان آوه برای هر دارایی دو عدد تعیین کرده‌اند:

  • نسبت وام به وثیقه (LTV): حداکثر چند درصد از ارزش وثیقه را می‌توانید وام بگیرید. با LTV هشتاد درصد، روی هزار دلار وثیقه حداکثر ۸۰۰ دلار وام می‌دهند.
  • آستانه لیکویید شدن (Liquidation Threshold): کمی بالاتر از LTV است و نشان می‌دهد از کجا به بعد وامتان را می‌شود لیکویید کرد.

آوه وضعیت هر وام را با عددی به اسم ضریب سلامت (Health Factor) می‌سنجد. این عدد از ضرب ارزش وثیقه در آستانه لیکویید شدن و تقسیم حاصل بر بدهی به دست می‌آید. تا وقتی این عدد بالای ۱ باشد، وام سر جایش است. وقتی زیر ۱ برود، هر کسی در شبکه می‌تواند لیکوییدش کند.

وام آوه سررسید ندارد و تا وقتی وثیقه کافی باشد، می‌توانید هر قدر بخواهید نگهش دارید. ولی بهره هر لحظه به بدهی اضافه می‌شود و ضریب سلامت را کم‌کم پایین می‌آورد. بدهی را هم با همان دارایی‌ای پس می‌دهید که قرض گرفته‌اید: اگر USDC گرفته‌اید، USDC به‌اضافه بهره‌اش را برمی‌گردانید. نرخ بهره ثابت نیست و با عرضه و تقاضای همان دارایی بالا و پایین می‌رود.

چرا کسی چنین وامی می‌گیرد؟ پرسش‌های رایج آوه سه دلیل اصلی می‌آورد: پول نقد بدون فروختن دارایی (اگر اتریوم دارید و فکر می‌کنید گران می‌شود، با وثیقه گذاشتنش تتر یا USDC قرض می‌گیرید و اتریوم را نمی‌فروشید)، خرج‌های پیش‌بینی‌نشده، و معامله با اهرم.

سود سپرده از کجا می‌آید؟

سود سپرده‌گذار از جیب وام‌گیرنده‌ها می‌آید، نه از چاپ توکن یا جایزه. فقط بخشی از این بهره به خزانه آوه می‌رود؛ درصد این بخش را «ضریب ذخیره» (Reserve Factor) می‌گویند. یک حساب ساده نشان می‌دهد چرا سود سپرده همیشه از نرخ وام همان دارایی کمتر است:

فرض کنید در استخر USDC صد میلیون دلار سپرده شده و ۸۰ میلیون دلارش وام رفته است. به این نسبت «درصد استفاده» (Utilization) می‌گویند که اینجا ۸۰ درصد است. اگر نرخ وام ۶ درصد در سال باشد، وام‌گیرنده‌ها در یک سال حدود ۴٫۸ میلیون دلار بهره می‌دهند. با ضریب ذخیره ۱۰ درصد، ۴۸۰ هزار دلار به خزانه می‌رود و ۴٫۳۲ میلیون دلار بین سپرده‌گذارها تقسیم می‌شود. پس روی کل صد میلیون دلار، سود سپرده حدود ۴٫۳ درصد است. این عددها فرضی‌اند؛ نرخ‌های واقعی را در بخش بازارهای اپ آوه می‌بینید.

حالا اگر وام گرفتن زیاد شود و درصد استفاده از یک حد مشخص بالاتر برود، نرخ بهره به‌سرعت بالا می‌رود. طبق مستندات آوه، زیر این حد نرخ آرام بالا می‌رود و بالای آن جهش می‌کند. هدف این است که وام‌گیرنده‌ها برای پس دادن و سپرده‌گذارهای تازه برای آمدن انگیزه پیدا کنند تا استخر خالی نماند. بخشی از کارمزد وام‌های آنی، که پایین‌تر معرفی‌شان می‌کنیم، هم به سپرده‌گذارها می‌رسد.

مثال عددی: یک وام از روز اول تا لیکویید شدن

فرض کنید ۲ اتریوم دارید و هر اتریوم ۳٬۰۰۰ دلار است. هر دو را در آوه سپرده می‌گذارید و ۳٬۰۰۰ USDC وام می‌گیرید. LTV اتریوم را در این مثال ۸۰ درصد، آستانه لیکویید شدن را ۸۳ درصد و نرخ بهره را حدود ۵ درصد در سال فرض کرده‌ایم. عددها گرد و فرضی‌اند و ضریب‌های واقعی هر دارایی را در صفحه همان دارایی در اپ آوه می‌بینید.

مرحله

قیمت اتریوم

بدهی (دلار)

ارزش وثیقه (دلار)

ضریب سلامت

روز اول

۳٬۰۰۰

۳٬۰۰۰

۶٬۰۰۰

۱٫۶۶

یک سال بعد، با قیمت ثابت

۳٬۰۰۰

حدود ۳٬۱۵۰

۶٬۰۰۰

۱٫۵۸

اتریوم به ۱٬۸۵۰ دلار می‌رسد

۱٬۸۵۰

۳٬۱۵۰

۳٬۷۰۰

۰٫۹۷

بعد از لیکویید شدن نیمی از بدهی

۱٬۸۵۰

۱٬۵۷۵

حدود ۲٬۰۴۶

۱٫۰۸

روز اول ضریب سلامت ۶٬۰۰۰ × ۰٫۸۳ ÷ ۳٬۰۰۰، یعنی ۱٫۶۶ است. قیمت اتریوم باید حدود ۴۰ درصد افت کند و به ۱٬۸۰۷ دلار برسد تا وام لیکویید شود.

حالا ببینید اگر کل سقف وام را گرفته بودید چه می‌شد. با LTV هشتاد درصد می‌توانستید ۴٬۸۰۰ دلار وام بگیرید. آن وقت ضریب سلامت از همان روز اول ۱٫۰۴ بود و فقط حدود ۴ درصد افت قیمت کافی بود تا لیکویید شوید. سقف وام، اندازه امن وام نیست.

یک سال بعد قیمت تکان نخورده، ولی بدهی با بهره به حدود ۳٬۱۵۰ دلار رسیده است. ضریب سلامت ۱٫۵۸ شده و قیمت لیکویید شدن از ۱٬۸۰۷ به حدود ۱٬۸۹۸ دلار بالا آمده است. یعنی گذشت زمان هم به ضرر وام‌گیرنده است.

اتریوم به ۱٬۸۵۰ دلار می‌رسد و ضریب سلامت به ۰٫۹۷ می‌افتد. در قواعد نسخه ۳ آوه، وقتی ضریب سلامت بین ۰٫۹۵ و ۱ است و وثیقه و بدهی هر کدام دست‌کم ۲٬۰۰۰ دلار ارزش دارند، می‌شود تا نصف بدهی را در یک مرحله تسویه کرد. لیکوییدکننده ۱٬۵۷۵ USDC از بدهی شما را می‌پردازد و هم‌ارزش آن را به‌اضافه یک پاداش از وثیقه‌تان برمی‌دارد. با پاداش ۵ درصدی، که خود آوه در مثالش برای اتریوم آورده، او حدود ۱٬۶۵۴ دلار اتریوم، یعنی نزدیک ۰٫۸۹ اتریوم، می‌برد. شما حدود ۷۹ دلار بیشتر از بدهی‌ای که صاف شد از دست داده‌اید و ۰٫۸۹ اتریوم هم در کف قیمت از دستتان رفته است.

اگر افت قیمت تندتر بود و ضریب سلامت به ۰٫۹۵ یا کمتر می‌رسید، کل بدهی می‌توانست یک‌جا تسویه شود. همین قاعده برای وام‌های کوچک‌تر هم برقرار است: اگر وثیقه یا بدهی زیر ۲٬۰۰۰ دلار باشد، کل بدهی ممکن است یک‌جا لیکویید شود. در نسخه ۴ قاعده عوض شده است: لیکوییدکننده فقط آن‌قدر بدهی را صاف می‌کند که ضریب سلامت به یک عدد هدف برگردد، و هر چه ضریب سلامت پایین‌تر باشد، پاداشش بیشتر است.

خود آوه می‌گوید ضریب سلامتی که برای همه امن باشد وجود ندارد و برای داشتن حاشیه اطمینان، مثال بالای ۲ را می‌زند. اگر ضریب سلامت پایین آمد، دو راه دارید: بخشی از وام را پس بدهید یا وثیقه بیشتر بگذارید. طبق مستندات آوه، پس دادن وام معمولاً ضریب سلامت را بیشتر بالا می‌برد. لیکویید شدن در معاملات فیوچرز فرق‌هایی با این دارد که در لیکویید شدن چیست آمده است.

حالت کارایی، حالت ایزوله و وام آنی

حالت کارایی (E-Mode)

وقتی وثیقه و وام شما قیمت‌هایی دارند که با هم بالا و پایین می‌روند، مثلاً هر دو استیبل‌کوین دلاری‌اند یا هر دو از خانواده اتریوم، آوه در حالت کارایی وام بیشتری روی همان وثیقه می‌دهد. منطقش ساده است: وقتی USDC را وثیقه می‌گذارید و تتر قرض می‌گیرید، احتمال اینکه قیمت یکی نسبت به دیگری تند جابه‌جا شود کم است. ولی کم با صفر فرق دارد. آوه خودش یادآوری می‌کند که استیبل‌کوین هم ممکن است مدتی کمی از یک دلار فاصله بگیرد و ضریب سلامت را تکان بدهد.

حالت ایزوله

دارایی‌های تازه و پرریسک‌تر را آوه گاهی «ایزوله» فهرست می‌کند. با وثیقه ایزوله فقط استیبل‌کوین‌هایی را می‌شود قرض گرفت که دائو تأیید کرده، و کل وامی هم که روی آن دارایی گرفته می‌شود سقف دلاری دارد. این کار جلوی این را می‌گیرد که توکنی با بازار کوچک، کل آوه را درگیر کند.

وام آنی (Flash Loan)

وام آنی تنها وام بدون وثیقه آوه است، به یک شرط: باید در همان تراکنشی که گرفته‌اید پس داده شود. اگر تا آخر تراکنش پول به‌اضافه یک کارمزد کوچک برنگردد، کل تراکنش طوری برمی‌گردد که انگار هیچ اتفاقی نیفتاده است. این ابزار برای برنامه‌نویس‌هاست و باید قراردادی برایش نوشت. کاربر معمولی آن را بیشتر پشت امکاناتی مثل «پس دادن وام با وثیقه» یا «تعویض وثیقه» در اپ آوه می‌بیند، بی‌آنکه بداند وام آنی گرفته است.

آوه ۴ چه چیزی را عوض کرد؟

نسخه ۴ آوه ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ روی اتریوم راه افتاد، بعد از بیش از دو سال کار. در نسخه ۳، هر بازار، مثلاً بازار اتریوم یا بازار آربیتروم، استخرهای جدای خودش را داشت. نسخه ۴ این را به مدل «هاب و اسپوک» تغییر داده است. نقدینگی در چند هاب جمع می‌شود و اسپوک‌ها بازارهایی‌اند که هر کدام قواعد ریسک، وثیقه‌ها و اوراکل خودشان را دارند و از هاب‌ها خط اعتباری می‌گیرند. به این ترتیب می‌شود بازار تازه‌ای ساخت، بی‌آنکه نقدینگی تکه‌تکه شود یا کاربرها مجبور باشند پولشان را جابه‌جا کنند.

نسخه ۴ با سه هاب شروع شد: Prime برای ریسک کم، Core برای ریسک متعادل و Plus برای ریسک و بازده بیشتر. دو تغییر دیگر هم مستقیم به جیب وام‌گیرنده مربوط است:

  • بهره بر اساس کیفیت وثیقه: علاوه بر نرخ پایه، یک «حق ریسک» به بهره وام اضافه می‌شود که به کیفیت وثیقه شما بستگی دارد. وثیقه پرریسک‌تر یعنی بهره بیشتر.
  • لیکویید شدن ملایم‌تر: همان تغییری که بالاتر گفتیم؛ به‌جای نصف بدهی، فقط آن‌قدر تسویه می‌شود که ضریب سلامت به عدد هدف برگردد.

نسخه ۳ هم کنار نسخه ۴ کار می‌کند. برای نسخه ۴ رابط تازه‌ای به اسم Aave Pro آمده و رابط نسخه ۳ هم سر جایش است.

GHO؛ استیبل‌کوین خود آوه

GHO استیبل‌کوین دلاری آوه است و با وام گرفتن ساخته می‌شود. وقتی روی وثیقه‌ای که در آوه گذاشته‌اید GHO قرض می‌گیرید، این GHO از استخر کسی برداشته نمی‌شود؛ همان لحظه ساخته می‌شود و وثیقه‌تان هم در این مدت سود سپرده‌اش را می‌گیرد. فرقش با وام‌های دیگر این است که بهره‌ای که روی GHO می‌دهید به سپرده‌گذارها نمی‌رسد و یکسره به خزانه دائوی آوه می‌رود. نرخ بهره و سقف عرضه‌اش را هم دائو تعیین می‌کند. کسی که GHO دارد، می‌تواند آن را در sGHO بگذارد و سودی بگیرد که نرخش را دائو تعیین می‌کند. قفل یا دوره انتظاری هم در کار نیست و هر وقت بخواهید، GHO را پس می‌گیرید.

توکن AAVE به چه دردی می‌خورد؟

رأی دادن

هر تغییری در آوه، از فهرست کردن یک دارایی تازه تا تغییر ضریب‌های ریسک و نحوه خرج کردن خزانه، از مسیر رأی‌گیری می‌گذرد: اول بحث در انجمن، بعد یک نظرسنجی اولیه و در آخر رأی‌گیری روی بلاک‌چین. حق رأی با AAVE است، چه در کیف پول خودتان باشد، چه استیک شده باشد (stkAAVE) و چه در بازار اتریوم آوه سپرده شده باشد (aAAVE). این رأی‌گیری‌ها روی شبکه اتریوم انجام می‌شود. نوع سازمانی که آوه را اداره می‌کند «دائو» است؛ یعنی سازمانی که به‌جای هیئت‌مدیره، دارندگان توکن تصمیم‌هایش را می‌گیرند.

استیک در ماژول ایمنی

دارندگان AAVE می‌توانند توکنشان را در ماژول ایمنی (Safety Module) استیک کنند و پاداش بگیرند. این پاداش مجانی نیست: اگر آوه دچار کسری شود، تا ۲۰ درصد از AAVEهای استیک‌شده ممکن است برای جبرانش برداشته شود. برای بیرون آوردن توکن‌ها هم باید ۲۰ روز صبر کنید و بعد از آن فقط دو روز فرصت دارید برداشتشان کنید.

آوه سیستم تازه‌تری هم به اسم Umbrella دارد که در آن به‌جای AAVE، خود سپرده‌ها، مثل aUSDC یا aWETH، یا GHO را استیک می‌کنید. هر دارایی استیک‌شده فقط کسری همان دارایی را روی همان شبکه پوشش می‌دهد. طبق پرسش‌های رایج آوه، ماژول ایمنی تاکنون هیچ‌وقت برای جبران کسری استفاده نشده است. با این حال، در ماجرای rsETH که پایین‌تر آمده، تیم‌های ریسک آوه پیشنهاد دادند بخش WETH سیستم Umbrella موقتاً متوقف شود تا درباره جبران کسری، به‌جای برداشت خودکار، با رأی‌گیری تصمیم گرفته شود. منطق کلی استیکینگ را در استیکینگ چیست آورده‌ایم.

عرضه AAVE

طبق Aavenomics، سال ۱۳۹۹ هر ۱۰۰ توکن LEND به یک AAVE تبدیل شد و عرضه از ۱٫۳ میلیارد LEND به ۱۶ میلیون AAVE رسید. ۱۳ میلیون واحد به دارندگان LEND رسید و ۳ میلیون واحد در ذخیره اکوسیستم ماند تا خرج تشویق کاربرها شود. برای اینکه بدانید عرضه و توزیع یک توکن چطور روی قیمتش اثر می‌گذارد، توکنومیکس چیست را بخوانید.

ماجرای rsETH؛ وقتی وثیقه دیگران به سپرده شما ضربه می‌زند

وقتی از ریسک سپرده گذاشتن در آوه حرف می‌زنیم، بیشتر آدم‌ها به هک شدن خود آوه فکر می‌کنند. اتفاق فروردین ۱۴۰۵ نشان داد ریسک می‌تواند از جای دیگری بیاید.

rsETH توکنی است که پروژه Kelp در ازای اتریوم ری‌استیک‌شده می‌دهد و آوه آن را به‌عنوان وثیقه قبول می‌کرد. پشتوانه rsETHهایی که روی شبکه‌های دیگر بودند، rsETHهایی بود که در یک قرارداد روی اتریوم قفل شده بودند. منطقش همان چیزی است که در رپد توکن چیست توضیح داده‌ایم.

طبق گزارش رسمی حادثه در انجمن آوه، ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ مهاجم از ضعف پل این توکن، که پیام‌ها را فقط با تأیید یک طرف قبول می‌کرد، استفاده کرد و ۱۱۶٬۵۰۰ rsETH را از آن قفل بیرون کشید، بی‌آنکه روی شبکه مبدأ توکنی سوزانده شده باشد. بعد ۸۹٬۵۶۷ تا از این rsETHها را روی اتریوم و آربیتروم در آوه وثیقه گذاشت و حدود ۸۲٬۶۵۰ WETH قرض گرفت که حدود ۱۹۱ میلیون دلار ارزش داشت.

قراردادهای آوه هک نشدند و طبق همان گزارش، منطق پروتکل همان‌طور که باید کار کرد. ولی سپرده‌گذارهای WETH چند روز سخت را گذراندند:

  • استخرهای WETH روی اتریوم، آربیتروم، Base، لینیا و Mantle صد درصد قرض رفته بودند و تقریباً هیچ WETH آزادی برای برداشت نمانده بود.
  • نگهبان آوه اول rsETH را در همه بازارهای نسخه ۳ و بعد WETH را در چند بازار منجمد کرد تا بحران به بقیه دارایی‌ها سرایت نکند.
  • برآورد اولیه بدهی سوخت‌شده، بسته به سناریو، بین حدود ۱۲۴ تا ۲۳۰ میلیون دلار بود.

تا ۲۷ اردیبهشت، به گزارش کوین‌دسک، بیش از ۹۵ درصد rsETHهای بی‌پشتوانه با لیکویید شدن و یک برنامه مشترک بازیابی پس گرفته شده بود و آوه سقف وام روی WETH را در شش شبکه به حالت قبل برگرداند. قرار بود باقی کسری را ائتلافی از پروژه‌های دیفای به اسم DeFi United بپوشاند، ولی دعواهای حقوقی و این پرسش که در نهایت چه کسی مسئول است، هنوز باز مانده بود.

سه درس این ماجرا برای کسی که در آوه سپرده می‌گذارد:

  1. امنیت سپرده شما فقط به کد آوه بستگی ندارد؛ به همه وثیقه‌هایی هم بستگی دارد که آن بازار قبول می‌کند.
  2. «هر وقت خواستی برداشت کن» فقط تا وقتی درست است که استخر پول آزاد داشته باشد.
  3. پروتکل غیرمتمرکز هم دکمه توقف دارد. نگهبان نمی‌تواند به حساب شما دست بزند، ولی می‌تواند یک دارایی را در کل بازار منجمد کند.

ریسک‌های آوه و راه کم کردنشان

لیکویید شدن

بزرگ‌ترین ریسک وام‌گیرنده همین است. سقف وام را نگیرید، ضریب سلامت را با فاصله از ۱ نگه دارید و یادتان باشد که بهره، حتی در بازار آرام، آن را پایین می‌آورد. اگر وثیقه و وامتان از یک جنس نیستند، مثلاً اتریوم وثیقه گذاشته‌اید و استیبل‌کوین گرفته‌اید، حاشیه بیشتری لازم دارید.

اوراکل و قیمت غلط

آوه قیمت دارایی‌ها را از اوراکل‌هایی مثل چین‌لینک می‌گیرد. اگر اوراکلی قیمت غلط بدهد، ممکن است وامی بی‌دلیل لیکویید شود یا برعکس، وثیقه‌ای بیش از ارزش واقعی‌اش حساب شود.

قرارداد هوشمند، پل و شبکه

کد آوه عمومی است، چند شرکت حسابرسی‌اش کرده‌اند و برای پیدا کردن باگ جایزه می‌دهند. با این حال هیچ پروتکلی بی‌ریسک نیست. ریسک پل‌ها و شبکه‌هایی هم که آوه رویشان کار می‌کند به آن اضافه می‌شود، و ماجرای rsETH نشان داد ریسک پل یک توکن دیگر هم می‌تواند به سپرده شما برسد.

سایت تقلبی و امضای خطرناک

آوه می‌گوید هیچ‌وقت در شبکه‌های اجتماعی و موتورهای جست‌وجو تبلیغ نمی‌کند و هیچ‌وقت عبارت بازیابی کیف پولتان را نمی‌خواهد. پس لینک آوه را از تبلیغ گوگل یا پیام تلگرامی باز نکنید و هر سایتی که عبارت بازیابی خواست، کلاهبردار است. پیش از سپرده گذاشتن، کیف پول از شما «مجوز» خرج کردن توکن را می‌خواهد. اینکه این مجوز چیست و مجوزهای قدیمی را چطور لغو کنید، در راهنمای یونی‌سواپ آمده است. فهرست کلاهبرداری‌های رایج را هم در کلاهبرداری‌های رایج ارز دیجیتال ببینید.

کارمزد شبکه

هر سپرده، وام، بازپرداخت و برداشت یک تراکنش است و کارمزد شبکه دارد. روی اتریوم این کارمزد از همه شبکه‌ها بیشتر است و می‌تواند سود یک سپرده کوچک را کامل بخورد. برای مبلغ کم، شبکه‌های لایه دوم مثل آربیتروم یا Base بسیار ارزان‌ترند. اینکه چرا کارمزد اتریوم گاهی بالا می‌رود، در چرا کارمزد اتریوم زیاد می‌شود آمده است.

شرایط استفاده Aave Labs و کاربران ایرانی

پروتکل آوه روی بلاک‌چین است و فهرست کشورها ندارد، ولی سایت و اپ‌هایش محصول شرکت Aave Labs است و شرایط خودش را دارد. در شرایط استفاده Aave Labs، ایران جزو کشورهایی آمده است که از خدمات این شرکت نمی‌توانند استفاده کنند. همین متن استفاده از VPN یا اطلاعات نادرست برای پنهان کردن محل زندگی را هم مجاز نمی‌داند.

نتیجه عملی‌اش مهم‌تر از خود متن است. سپرده و وام شما روی بلاک‌چین ثبت شده، نه روی سایت؛ پس اگر دسترسی به سایت بسته شود، دارایی‌تان از بین نمی‌رود. ولی وامی که باز گذاشته‌اید هم منتظر شما نمی‌ماند: بهره‌اش جمع می‌شود و اگر قیمت بیفتد، لیکویید می‌شود، چه بتوانید سایت را باز کنید چه نه. کسی که وام باز دارد، باید هر وقت لازم شد بتواند سراغش برود. کیف پولی که با آن وصل می‌شوید هم شرایط جداگانه خودش را دارد؛ محدودیت‌های متامسک را در راهنمای متامسک آورده‌ایم.

خرید AAVE در سواپ‌ولت

اگر فقط خود توکن AAVE را می‌خواهید و قصد ندارید با کیف پول شخصی و کارمزد شبکه سر و کار داشته باشید، در سواپ‌ولت می‌توانید AAVE را با تومان بخرید، بفروشید یا به رمزارز دیگری تبدیلش کنید. لازم نیست یک AAVE کامل بخرید و با مبلغ کم هم می‌شود شروع کرد. برای خرید با تومان باید احراز هویت سطح متوسط را انجام داده باشید. کارمزد معاملات را در صفحه کارمزدها ببینید.

AAVEای که در سواپ‌ولت می‌خرید، در حساب سواپ‌ولت نگه داشته می‌شود و کلیدش دست شما نیست. این یعنی دردسر کلید خصوصی و کارمزد شبکه را ندارید، ولی با آن نمی‌توانید در رأی‌گیری‌های آوه شرکت کنید یا در ماژول ایمنی استیکش کنید.

فهرست شبکه‌هایی که سواپ‌ولت برای برداشت رمزارز پشتیبانی می‌کند در همان صفحه کارمزدها آمده است و ۲۱ مهر ۱۴۰۵ برداشت AAVE در این فهرست نبود. اگر می‌خواهید AAVE را به کیف پول شخصی ببرید، پیش از خرید این فهرست را ببینید.

پرسش‌های رایج درباره آوه

آوه صرافی است یا ارز دیجیتال؟

هیچ‌کدام به‌تنهایی. آوه پروتکلی برای سپرده گذاشتن و وام گرفتن رمزارز است و AAVE توکنی است که با آن درباره همین پروتکل رأی می‌دهند. در اپ آوه امکان تبدیل توکن هم هست، ولی کار اصلی آوه وام است، نه معامله.

برای وام گرفتن از آوه احراز هویت یا اعتبارسنجی لازم است؟

خود پروتکل نه احراز هویت می‌خواهد و نه سابقه اعتباری؛ فقط وثیقه می‌خواهد. ولی سایت و اپ آوه شرایط استفاده Aave Labs را دارند که در بخش کاربران ایرانی توضیح دادیم.

وام آوه چه زمانی باید پس داده شود؟

وام آوه سررسید ندارد. تا وقتی ضریب سلامت بالای ۱ باشد، وامتان باز می‌ماند. ولی بهره هر لحظه به بدهی اضافه می‌شود و هر چه وام طولانی‌تر شود، ضریب سلامت پایین‌تر می‌آید.

سود سپرده در آوه ثابت است؟

نه. سود سپرده از بهره‌ای می‌آید که وام‌گیرنده‌ها می‌دهند و با عرضه و تقاضای هر دارایی هر لحظه عوض می‌شود. عددی که امروز در اپ می‌بینید، تضمینی برای فردا نیست.

می‌شود از آوه بدون وثیقه وام گرفت؟

فقط به شکل وام آنی که باید در همان تراکنش پس داده شود و برای برنامه‌نویس‌ها ساخته شده است. هر وام معمولی در آوه وثیقه‌ای بیشتر از مبلغ وام لازم دارد.

آوه تا حالا هک شده است؟

در ماجرای rsETH در فروردین ۱۴۰۵، قراردادهای آوه هک نشدند؛ پل یک توکن دیگر هک شد و مهاجم توکن‌های بی‌پشتوانه را در آوه وثیقه گذاشت. با این حال همین اتفاق برای آوه بدهی سوخت‌شده ساخت و برداشت WETH را چند روز سخت کرد. اینکه کد یک پروتکل هک نشود، به این معنی نیست که سپرده‌گذار هیچ ضرری نمی‌کند.

برای استفاده از آوه به توکن AAVE نیاز دارم؟

نه. برای سپرده گذاشتن و وام گرفتن، فقط دارایی‌ای را لازم دارید که می‌خواهید سپرده بگذارید و کمی ارز اصلی همان شبکه، مثلاً اتریوم، برای کارمزد. AAVE فقط برای رأی دادن و استیک در ماژول ایمنی لازم است.

می‌توانم AAVE را از سواپ‌ولت به کیف پول شخصی‌ام بفرستم؟

فهرست ارزها و شبکه‌های قابل برداشت را در صفحه کارمزدها ببینید. ۲۱ مهر ۱۴۰۵ برداشت AAVE در این فهرست نبود؛ پس اگر می‌خواهید AAVE را در کیف پول شخصی نگه دارید، پیش از خرید این فهرست را چک کنید.